379 hasil
Menampilkan 1–20 · 0,08 detik · RSS
Diyanet İlmi Dergi
ISSN 1300-8498 · Diyanet İşleri Başkanlığı · 379 artikel di indeks
-
Artikel Jurnal
İ‘râbın Anlama Etkisi: ‘Her İnsanın Bir Karîn’i Vardır’ Rivayeti Özelinde Bir İnceleme
Peygamberler nübüvvet görevleri gereği tebliğ, sıdk, emânet ve fetânet özelliklerinin yanı sıra ismet sıfatı ile de vasıflandırılmış ve bu son nitelikle dini insanlara ulaştırma konusunda her türlü hatadan korunmuşlardır. Allah Resûlü’nün (s.a.s.) sözü edilen niteliği haiz oluşu inanç esasları…
-
Artikel Jurnal
Taberî Hanbelîlerin Baskısına Maruz Kaldı mı? Taberî’nin İsrâ Sûresi 79. Âyeti Tefsiri Üzerine Bir Değerlendirme
Ebû Ca‘fer et-Taberî’nin, hayatını sürdürdüğü Bağdat’ta, Hanbelîlerin baskılarına maruz kaldığına dair yaygın bir kanaat vardır. Bu minvaldeki en meşhur rivayet, Taberî’nin bir dersinde İhtilâfü’l-fukahâ’ adlı eserine Ahmed b. Hanbel’i almadığı ve makâm-ı mahmûdun Hz. Peygamber’in (s.a.s.) arşın…
-
Artikel Jurnal
Kriz, Esneklik ve Yeni Normal: Pandemi Sonrası Türkiye’de Aile-İş Dengesi ve Örgütsel Uyum Süreçleri
Bu çalışma, Türkiye’de evden çalışmanın sosyo-demografik farklılıklarını ve toplumsal yansımalarını incelemek amacıyla ikincil verilere dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada 2020–2024 dönemine ait ulusal/uluslararası veri tabanlarından elde edilen göstergeler kullanılmış; bulgular…
-
Artikel Jurnal
Dede Korkut Kitabı’ndaki Dumrul’un Delilikten Velîliğe Tekâmül Yolculuğu
Türk halk kültür ve inancına dair önemli bulgular taşıyan Deli Dumrul destanında tasavvufî açıdan birçok unsura rastlanmıştır. Temel tasavvufî kavramların temsil edildiği birçok sembol ve ifadenin destan içerisinde, bir sistem dâhilinde sonuca yönelik aktarımlarda yer bulduğu tespit edilmiştir…
-
Artikel Jurnal
Ignaz Goldziher’in Kur’an’ın Tahrife Uğradığı İddialarının Tahlil ve Tenkidi -İslâm Tefsir Ekolleri adlı Eseri Özelinde-
Macar asıllı bir Yahudi olan Ignaz Goldziher’in Kur’an ile ilgili iddiaları hem Batı’da hem Doğu’da büyük yankı uyandırmıştır. Onun bu iddiaları, Kur’an’ın mevsûkiyeti konusunda bazı Müslümanların akıllarında şüphe uyandırmış, Batı’da kendisinden sonra gelen oryantalistlerin esas aldığı bir…
-
Artikel Jurnal
Şam’ın Zengin Tasavvufî Kültüründe Yetişen Bir Âlim ve Âbid: Ubeydullah b. Muhammed Semerkandî ve Risaleleri Bağlamında Tasavvufî Görüşleri
Bu çalışmanın konusu, Şam’ın zengin tasavvufî ve kültürel mozaiğinin bir parçası olarak eserler üreten Ubeydullah es-Semerkandî’nin çeşitli kütüphanelerde bulunan yazma eserlerinden yola çıkarak tasavvufî düşüncelerini ortaya koymaktır. Semerkant’ta doğan, Memlükler döneminin zengin ilim ve kültür…
-
Artikel Jurnal
Erken Dönem Eserlerinde Âm ve Hâs Kavramları Bağlamında Fıkıh Usulünün Kelâm İlmine Etkisi
İslâm âlimleri, Kur’an ve Sünnetteki ifadeleri metodolojik açıdan incelemiş ve kapsamlarına göre âm ve hâs olarak sınıflandırmışlardır. Ancak kelâm ekolleri bu kavramların varlığı konusunda farklı görüşler ortaya koymuştur. Bazı ekoller, Kur’an ve Sünnette âm kavramının bulunmadığını savunurken…
-
Artikel Jurnal
Cezasını Çeken Müminlerin Cehennemden Çıkarılacaklarını Bildiren Rivayetler Üzerine Bir Değerlendirme
Müslümanların, işledikleri günahların karşılığı olarak cehennemde bir süre cezalandırıldıktan sonra cennete gidecekleri ve dolayısıyla cehennemde sonsuza değin kalmayacakları yönündeki inanç Ehl-i sünnet düşüncesinde kabul görmüştür. Kur’an-ı Kerîm’de açık olarak yer almayan bu inancın bazı…
-
Artikel Jurnal
Dâbık Rivayeti Bağlasmında İstanbul’un Yeniden Fethine Dair Bir İnceleme
Günümüzde bazı kesimler tarafından İstanbul’un yeniden fethi gündeme getirilmektedir. Bunu DEAŞ gibi radikal selefî akımlar dillendirdiği gibi hem Arap dünyasında hem de ülkemizde bu kanaati taşıyan çevreler bulunmaktadır. Söz konusu çevreler tarafından delil gösterilen rivayet, Kütüb-i Tis‘a…
-
Artikel Jurnal
Zeccâc’ın Ahmed b. Hanbel’e Yaptığı Atıfların Tefsir Tarihi Açısından Tahlili
Bu çalışma, Ebû İshâk ez-Zeccâc’ın tefsirinde Ahmed b. Hanbel’e yaptığı atıfların tahliline odaklanmaktadır. Araştırmada Zeccâc’ın tefsirindeki bu atıfların erken dönem tefsir tarihi açısından öneminin ve literatürdeki yerinin tespit edilmesi hedeflenmekte; söz konusu atıfların tefsir tarihinde…
-
Artikel Jurnal
İlimler Tasnifinde Kıraat İlminin Yeri: Miftâʿu’s-saʿâde ve Tertîbü’l-‘ulûm Özelinde
Müslüman âlimler arasında ilimlerin tasnifine yönelik faaliyetler, hicrî ikinci yüzyıldan itibaren sistematik bir yapı kazanmaya başlamıştır. Bu süreç, özellikle İslâm filozoflarının Yunan düşüncesinden beslenerek başlattıkları gelenekle şekillenmiş; zamanla farklı âlimlerin katkılarıyla daha…
-
Artikel Jurnal
Bilimsel Tefsire Yönelik Tutumlara Dair Yeni Bir Tasnif Denemesi
Bilimsel tefsire yönelik tutumlar genellikle bilimsel tefsiri “savunanlar” ve “karşıtlar” gibi ikili yahut “kabul”, “mutedil” ve “ret” şeklinde üçlü bir taksimle sınıflandırılmaktadır. Bu makale, mevcut ikili veya üçlü sınıflandırmaların ötesine geçmek ve müfessirlerin bilimsel verilere bakış…
-
Artikel Jurnal
Hanefî Mezhebinde İstihsana Yönelik Bir Tavır: Bişr b. Gıyâs el-Merîsî Örneği
Mezhep imamlarının usul ve fürû görüşlerinin aktarılmasında, öğrencileriyle ilişkili âlimlerin katkısı belirleyicidir. Hanefî mezhebinde ise bazı isimler, eserlerinden ziyade düşünceleriyle öne çıkmıştır. Bu makale, fıkıh literatüründe zikredilmesine rağmen fıkhî kimliği ve yöntem anlayışı detaylı…
-
Artikel Jurnal
Ahlâk için din gerekli midir? Babanzâde Ahmed Nâim Merkezli Bir İnceleme
Babanzâde Ahmed Naim, yaşadığı dönem itibarıyla hem İslâm hem de Batı felsefesinin sorunlarını bilen, her iki düşünce sisteminin temel prensiplerini kavramış entelektüel bir kişiliktir. 1914-1919 yılları arasında Osmanlı döneminde, 1922-1933 yılları arasında ise Cumhuriyet döneminde Darülfünûn…
-
Artikel Jurnal
Kur’an Kursu Öğreticilerinin Eğitim ve Çocuk Kavramlarına İlişkin Metaforik Algıları
Metafor, yalnızca dilin süsleyici bir unsuru olmanın ötesinde, bireylerin dünyayı ve kendi deneyimlerini kavramsallaştırmalarına olanak tanıyan temel bilişsel bir şemadır. Bir kavramın başka bir kavram üzerinden tanımlanmasını sağlayan metaforlar, insan zihninin işleyişinde merkezi bir rol…
-
Artikel Jurnal
Evzâî ve Mehir Konusundaki Fıkhî Görüşleri
H. II. asrın başından IV. asrın ortalarına kadar olan dönem fıkhın tedvin asrı ve olgunluk çağı olarak nitelendirilmektedir. Emevîlerin sonu ile Abbâsîlerin ilk dönemlerini de içine alan bu dönemde, ictihadları ile öne çıkan ve yüzyıllar boyunca görüşleri takip edilen müctehid hukukçular…
-
Artikel Jurnal
Kötülüğün Sıradanlaşması: Gazze Soykırımı Örneği
20. yüzyılın ikinci çeyreğinde başlayan İsrail’in Filistin halkına yönelik şiddet eylemleri hala artarak devam etmektedir. 7 Ekim 2023’te Hamas’a bağlı grupların başlattığı Aksa Tufanı’nın ardından İsrail, Gazze’ye yönelik yoğun saldırılar gerçekleştirmiştir. Bu çalışma, İsrail’in Gazze’deki…
-
Artikel Jurnal
Oğuz Kağan Destanı ve Fârâbî Felsefesinde Devlet ve Hükümdar Anlayışı
Destanlar, tarihî dönemlerde milletlerin başından geçen ya da toplumların millet olmasında derin etkisi görülen, her zaman dile getirilen yaşanmış ve insanların zihninde yer etmiş önemli olayların edebî bir dille anlatımıdır. Bu anlatılar bilimsel, felsefî, dinî vb. birçok açıdan üzerinde durulması…
-
Artikel Jurnal
Sünnî-Mâlikî Ulemânın İfrîkıye’de Fâtımî Yönetimine Karşı Tutumu
Mağrib’in doğusunda bulunan İfrîkıye bölgesi tarihte Sünnî-Mâlikî mezhebinin en önemli merkezlerinden birisi olmuştur. İsmâilî mezhebine mensup Fâtımîler’in 3/9. yüzyılın sonlarında bölgeye gelip devleti tesis etmesiyle yaklaşık altmış beş yıl sürecek Mâlikî-İsmâilî münasebetleri başlamıştır…
-
Artikel Jurnal
Dijital Dönüşümün Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınlarına Etkisi: Diyanet Aylık Dergi’ye Yönelik Bir İçerik Analizi
Türkiye’de internetle bağlantılı teknolojilerin özellikle 2000’li yıllardan itibaren yükselen etkinliği, kamu kurumlarını dijital dünyaya sevk etmiştir. Buna bağlı olarak iletişim teknolojileri çeşitlenip yaygınlaştıkça, dinî hayatla ilişkili hizmet ve faaliyetler sürdüren organizasyonlar da…