542 hasil
Menampilkan 1–20 · 2,14 detik · RSS
Elpis, Iss 27 (2025)
ISSN 1508-7719 · Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku · 542 artikel di indeks
-
Artikel Jurnal
Mikrostruktura kalendarza typikonu w Antologionie Mateusza Dziesiątego
Przedmiotem badań niniejszego artykułu jest mikrostruktura kalendarza typikonu rękopiśmiennej księgi „Antologion Mateusza Dziesiątego” z 1507 roku. Analiza obejmuje charakterystykę pełnego i skróconego schematu mikrostruktury i uwzględnia wyjaśnienie znaczenia każdego z jego elementów. Wnioski…
-
Artikel Jurnal
Duginizm: „neotradycjonalistyczna” interpretacja prawosławia jako podstawa ideologii imperializmu rosyjskiego
G. Dugin – współczesny rosyjski filozof, czołowy intelektualista nurtu myślowego zwanego „neotradycjonalizmem”.Dla szerokiej publiczności jest jednak bardziej znany jako jeden z głównych ideologów „ruskiego miru”, próbujący uzasadniać imperialistyczne dążenia państwa rosyjskiego nie tylko z…
-
Artikel Jurnal
Kanon jutrzni Wielkiej Soboty - przekład i analiza teologiczno-filologiczna
Artykuł zawiera kompletny przekład kanonu jutrzni Wielkiej Soboty z języka greckiego na język polski, zestawiony z cerkiewnosłowiańską wersją zawartą w Antologionie Mateusza Dziesiątego. Celem pracy jest analiza teologiczno-filologiczna tego utworu w kontekście jego źródeł biblijnych i…
-
Artikel Jurnal
Nauczanie o przemianie darów w eucharystologicznej koncepcji św. Mikołaja Kabasilasa
Niniejszy artykuł jest teologiczną analizą poglądów św. Mikołaja Kabasilasa, XIV-wiecznego bizantyjskiego teologa, na temat przemiany darów eucharystycznych (chleba i wina w Ciało i Krew Chrystusa). Jego refleksja jest odpowiedzią na trwający od średniowiecza spór między Kościołem Wschodnim i…
-
Artikel Jurnal
Interpretacje teologiczno-hymnograficzne Niedzieli Wszystkich Świętych
Artykuł poświęcony jest Niedzieli Wszystkich Świętych w tradycji prawosławnej, analizując jej miejsce w kontekście liturgicznym oraz teologicznym. Celem badania jest ukazanie tego święta jako syntezy nauki Kościoła o świętości oraz jako wyrazu uczestnictwa wiernych w duchowym nurcie modlitwy…
-
Artikel Jurnal
Supraska reguła monastyczna w Antologionie Mateusza Dziesiątego
Artykuł przedstawia analizę typikonu zawartego w Antologionie Mateusza Dziesiątego – unikalnym rękopisie cyrylickim powstałym w 1507 roku w supraskim monasterze. Typikon to druga z trzech części dzieła i zawiera regułę liturgiczną oraz wskazania dotyczące życia monastycznego. Rękopis cechuje się…
-
Artikel Jurnal
Teologiczne motywy potępienia „orygenizmu”
Artykuł analizuje kontrowersyjne kwestie ortodoksyjności teologii Orygenesa i potępienia „orygenizmu”. Celem tego artykułu jest ustalenie teologicznych motywów potępienia „orygenizmu”. Spory między epigonami Orygenesa a jego przeciwnikami dotyczyły wielu różnych kwestii teologicznych. Oskarżenia…
-
Artikel Jurnal
Problem daty kanonizacji męczenników wileńskich Antoniego, Jana i Eustachego
Artykuł koncentruje się na dacie i okolicznościach kanonizacji męczenników wileńskich Antoniego, Jana i Eustachego. Męczenników wileńskich kanonizowano w 1364 roku, kiedy metropolitą kijowskim był Aleksy, a patriarchat konstantynopolitański zatwierdził ową kanonizację dziesięć lat później. Uczynił…
-
Artikel Jurnal
Zimowy Wielki Piątek – tłumaczenie i analiza kanonu przedświęcia Narodzenia Chrystusa na dzień 23 grudnia
Święto Narodzenia Chrystusa w swoich liturgicznych obchodach przypomina najważniejsze ze świąt – Zmartwychwstanie Chrystusa. Jednym z podobieństw jest rozbudowany okres przedświąteczny, którego ostatnie dni (20–24 grudnia) przypominają Wielki Tydzień. Niniejszy artykuł stanowi tłumaczenie i…
-
Artikel Jurnal
Nabożeństwa miniei i triodionu w Antologionie Mateusza Dziesiątego
W artykule zaprezentowano analizę trzeciej części Antologionu Mateusza Dziesiątego. Są tam zamieszczone teksty nabożeństw dwunastu wielkich świąt oraz wybranych dni z triodionu. Autorzy przedstawili uzasadnienie układu treści oraz przeanalizowali struktury każdego z nabożeństw. Pobieżna analiza…
-
Artikel Jurnal
Wybrane ikony św. Bazylego Wielkiego w zbiorach Muzeum Historycznego w Sanoku
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie trzech zabytkowych ikon z wizerunkiem św. Bazylego Wielkiego, które znajdują się w zasobach Muzeum Historycznego w Sanoku. Prezentowane ikony należą do typu tzw. ikon karpackich. Publikacja zawiera także historię powstania Muzeum Historycznego i…
-
Artikel Jurnal
Problematyka cerkwi w miejscowości Medvedie na Szaryszu (1918–1945)
Artykuł porusza problematykę cerkwi istniejących w okresie międzywojennym w miejscowości Medvedie na Szaryszu. Region ten w opisywanym czasie przeszedł ogromne zmiany religijne – część miejscowych Rusinów opuściła Kościół unicki i dokonała konwersji na prawosławie. Zawirowania te nie ominęły…
-
Artikel Jurnal
Polichromia w cerkwi katedralnej św. Mikołaja w Białymstoku – próba systematyzacji
Sobór św. Mikołaja Cudotwórcy w Białymstoku jest jedną z najstarszych świątyń miasta. Został wybudowany przez rosyjskiego architekta na miejscu starej drewnianej cerkwi w czasie zaborów i pierwotnie rozpisany przez Michała Awiłowa. Mimo że w swojej wieloletniej historii przechodził wiele remontów i…
-
Artikel Jurnal
Rytualna (nie)czystość – staro- czy/i nowotestamentowa, rzeczywista czy domniemana, uzasadniona czy „utarta”?
Materiał przedstawiony w artykule ukazuje wielopłaszczyznową problematykę zagadnienia „rytualnej nieczystości” w prawosławnym chrześcijaństwie. Przekonanie o „nieczystości” kobiet i mężczyzn w okolicznościach związanych z seksem i seksualnością przekazywane było z pokolenia na pokolenie jako…
-
Artikel Jurnal
Ławra Poczajowska – monaster pw. Zaśnięcia NMP 1918–1939
Z uwagi na przypadające w 2024 roku 100-lecie autokefalii Kościoła prawosławnego w Polsce, należy podkreślić znaczącą rolę najsilniejszego ośrodka monastycznego w II Rzeczypospolitej. Ławra Poczajowska podlegała bezpośrednio metropolicie Kościoła prawosławnego, stanowiła nie tylko o sile duchowej…
-
Artikel Jurnal
Założenia do opracowania prawosławnej liturgicznej redakcji polskiego Psałterza
Artykuł przedstawia metodologiczne założenia dotyczące pracy nad przekładem i redakcją polskiego prawosławnego Psałterza liturgicznego na potrzeby konfesyjne Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Koncentrując się na potrzebach związanych z wyborem źródeł oraz literatury do weryfikacji…
-
Artikel Jurnal
Święci Cyryl i Metody prekursorami Unii Europejskiej (?)
Bracia Cyryl i Metody, którzy patronują Europie, od wieków przypominają nie tylko chrześcijanom, lecz wszystkim mieszkańcom tego kontynentu o nieustannej potrzebie budowania jedności europejskiej. Sięganie do korzeni Europy pozwala jeszcze lepiej zrozumieć jej przeszłość oraz tożsamość, by móc w…
-
Artikel Jurnal
Recepcja czytań ewangelicznych w hymnografii Wielkiego Poniedziałku w rycie jerozolimskim
Niniejszy artykuł koncentruje się na recepcji czytań ewangelicznych Wielkiego Poniedziałku w hymnografii liturgicznej tego dnia. W artykule przeanalizowano czytania liturgiczne i hymnografię obrządku jerozolimskiego, który jest jednym z najstarszych obrządków wschodniej tradycji liturgicznej. Autor…