340 hasil
Menampilkan 1–20 · 0,19 detik · RSS
پژوهشنامه فلسفه دین
ISSN 2228-6578 · Imam Sadiq University · 340 artikel di indeks
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
کانتِ پیشانقادی و برهان امکان بر اثبات وجود خدا به مثابۀ بنیاد امکانها: یک بازسازی
موضوع این نوشتار تحلیل و بازسازی «برهان امکان» کانت است، برهانی که او در کتاب یگانه بنیان ممکن برای اثبات وجود خدا (۱۷۶۳) صورتبندی کرده است. این برهان، با تفکیک امکان واقعی از منطقی و با تکیه بر مفهوم ضرورت مطلق واقعی، خداوند را به عنوان یگانه موجود ضروریای معرفی مینماید که بنیاد همۀ امکانها…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
فعل الهی در جهان قانونمند: چرا ذاتگراییِ استعدادی راهحلِ میانه است؟
این مقاله با این پرسش آغاز میشود که کدام تصویر از «قانون طبیعت»، در میان انتظامگرایی هیومی، ضرورتگرایی نومولوژیک آرمسترانگ، یا ذاتگراییِ استعدادی، بستر منسجمتری برای تبیین «فعل خاص الهی» فراهم میکند، بی آن که واقعگراییِ علمی و شأنِ الهیاتی مخدوش شود. استدلال ما بر دو دسته معیار استوار است…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
تبیین شناختی مسئله شر: نقش علوم شناختی در غنیسازی گفتوگوی فلسفی
در مسئله شر، به عنوان یک چالش هنجاری بنیادین در فلسفه دین، استدلال میشود که وجود شرور در جهانی که خدای قادر مطلق و خیرخواه محض آن را آفریده تناقضآمیز است. با اتخاذ رویکردی میانرشتهای، در این مقاله به بررسی ظرفیتهای علوم شناختی در تبیین روانشناختی مسئله شر میپردازم. پرسش محوری پژوهش حاضر این…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
واکاوی یک تئودیسۀ ترکیبی در مدرسۀ میرزای اصفهانی: مطالعۀ موردی محمدحسین عصار
«تئودیسه» به نظریهای گفته میشود که معتقد است وجود شر در عالم هیچ گونه ناسازگاری با قدرت و خیرخواهی مطلق خداوند ندارد. اگر این نظریه تنها به سازگاری شرور طبیعی بپردازد، آن را «تئودیسۀ شرّ طبیعی» مینامند. نوشتار حاضر بر آن است تا تئودیسۀ شرّ طبیعی محمدحسین عصار را تقریر و ارزیابی کند که با یک…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
امیل فکنهایم و بازتفسیر الاهیات یهودی در پرتو هولوکاست: تحلیل و نقد
امیل فکنهایم، از برجستهترین الاهیدانان پساهولوکاست، کوشید الاهیات یهودی را در پرتوِ هولوکاست بازسازی کند. مطابق تحلیل نویسندگان، بازسازی الاهیاتی او حول پنج آموزۀ محوری حضور یا غیبت خدا، شرّ و تئودیسه، عهد کتابمقدسی، معنای تاریخ و امکان بقای ایمان صورت گرفته است. فکنهایم هولوکاست را شرّی…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
نسبت اراده انسان با علیت و علم ازلی الهی: تبیینی نو از مسئله اختیار
راهحل رایج در فلسفه اسلامی برای مسئله اختیار از جنس راهحلهایی است که میخواهند در عین قبول عمومیت ضرورت علّی و علم ازلی الهی، محملی برای اراده پیدا کنند. اما در این راهحل، «نظام احسن» به «تنها نظام ممکن» فروکاسته و گویی بین علم و حکمت خداوند خلط و دست قدرت خداوند بسته میشود. به علاوه، در این…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
هرمنوتیک بلاغی فمینیستی در فهم کتاب مقدس از دیدگاه فیلیس تریبل
فیلیس تریبل، متنمقدسپژوه فمینیست، معتقد است رویکرد هرمنوتیک بلاغی به کتاب مقدس میتواند الهامبخش زنان باشد و زمینه بازسازی الهیات کتابمقدسی را مهیا سازد. از دید او کتاب مقدس خودش خود را تفسیر میکند و در این انکشاف دارای هرمنوتیکی درونی است که امکانهای متعددی از قرائت را برمیتابد. این که مفسر…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
ارزیابی پیشفرضهای مسئله اختفای الهی از منظر اندیشه اسلامی
شلنبرگ ادعا کرده است که اگر خدایی وجود داشته باشد، باید عشق او برای همه انسانها متجلّی شود. اما بسیاری از انسانها جلوهای از این عشق نمیبینند. وجود چنین خداناباورانِ غیرمقاومی نشان میدهد چنین خدایی وجود ندارد. در این مقاله، برای ارزیابی ادعای شلنبرگ، نشان داده شده است که ساختار استدلال او بر…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
تجربههای نزدیک به مرگ؛ دلالتهای فلسفیِ ابهامات پیشرو
با وجود نیم قرن بحث و بررسی درباره تجربههای نزدیک به مرگ، هنوز ابعاد و زوایایی از این پدیده، مبهم و نامعلوم به نظر میرسد. ابهام در باب میزان شیوع تجربه نزدیک به مرگ، مؤلفههای اختصاصی آن و نیز زمان دقیق وقوع این تجربه در زمره مهمترین ابهامات موجود است. در نوشتار پیش رو، پس از بررسی اقسام تعاریف…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
کانت و مسئلۀ معنای زندگی
در فلسفۀ اخلاق کانت معنای زندگی در گرو عمل به وظایف اخلاقی، پیروی از اصول عقلانی و احترام به امر مطلق است. کانت بر این باور است که زندگی اخلاقی به خودی خود معنادار است و هدف نهایی انسانها باید تحقق عدالت، آزادی و احترام به ارزشهای اخلاقی باشد. او تأکید میکند که معنای زندگی نه در جستوجوی خوشبختی…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
دیدگاه پیتر برگر به بحران معنای زندگی در جوامع مدرن
دورۀ مدرن موهبتهای بسیاری را به انسان ارزانی داشته است، اما در مورد معنای زندگی این خوشبینی محل تردید است و بسیاری از جامعهشناسان خلاف آن را بیان کردهاند. در این مقاله مشخصاً به دیدگاه پیتر برگر دربارۀ بحران معنای زندگی در جوامع مدرن پرداخته میشود. روش تحقیق متنگرایی تفسیری ملهم از جان…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
گوهرشناسیهای منتهی به تعینزدایی از دین
گوهرشناسی دین را میتوان یکی از گامهای لازم و مفید در راستای موضوعشناسی قلمداد کرد، حرکتی که در صورت تداوم و قرار گرفتن در مسیر درست، میتوانست در تعدیل و اصلاح رویکردهای تحویلیِ غالب مؤثر افتد و به ترمیم و تقویت رشتههای مختلف دینپژوهی کمک کند. این تلاش اما، به دلیل خاستگاه و زمینههایی که در…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
ضرورت زبان مشترک در فهم قرآن: رویکرد پراگماتیک
این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی و رویکرد عقلگرایی انتقادی، به بررسی ضرورت وجود زبان مشترک در فهم قرآن میپردازد. مسئله محوری آن است: اگر مخاطب آیات قرآنی همگان هستند، آیا وجود زبان واحد برای انتقال پیام الهی ضرورت ندارد؟ در پاسخ، نویسنده با تکیه بر رویکرد پراگماتیک و با اتکا به مبانی انسانشناختی…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
شانس کور و هدایتشدگی الهی: بازسازی دیدگاهی سازگاریگرایانه با الهام از رویکرد پوکینگهورن درخصوص سازوکار فعل الهی
سازگاریگرایی موضعی است که نظریۀ تکامل و خداباوری مداخلهگرا را قابل جمع میداند. سازگاریگرایان هدایتشده بودن اجزاء یا ویژگیهای زیستکره را با شانسیبودن فرایند تکاملی قابل جمع میدانند. یکی از پرسشهای مهم پیش روی سازگارگرا آن است که: چگونه ممکن است رویدادهای شانسی که کور و بیجهت هستند…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
بررسی معضل اخلاقی هوش مصنوعی عاطفیشده از منظر مسئلهی فلسفی معنای زندگی با تأکید بر جایگاه روابط عاطفی
این مقاله به بررسی معضل اخلاقی توسعهی هوش مصنوعی عاطفیشده از منظر فلسفی معنای زندگی میپردازد. ابتدا با تکیه بر آرای تامس نیگل و سوزان ولف، تحلیل دقیقی از مسألهی فلسفی معنای زندگی و نسبت آن با روابط عاطفی ارائه میشود. سپس با مرور ادبیات تخصصی اخلاق هوش مصنوعی، بهویژه در حوزهی روابط…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
تبیین براهین یگانگی خدا در فلسفۀ اسپینوزا و بازسازی برهان اخلاق
فلسفۀ اسپینوزا را میتوان جزء فلسفههای خداباور دستهبندی کرد، به این معنا که به وجود خدا باور دارد و آن را یگانه نیز میداند. البته تصوری که از خدا به دست میدهد، لزوماً همان تصوری نیست که متألهان و فیلسوفان در سنت الهیاتی ادیان ابراهیمی، عمدتاً از خدا به دست دادهاند. اسپینوزا در آثار مختلف خود…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
نقد و بررسی کارآمدی دعا بر اساس نظریه تعهد اخلاقی خداوند در استجابت دعا با تأکید بر دیدگاه گلمن و هیل
خیرخواهی محض خداوند از جمله صفاتی است که موثر بودن دعای استغاثه را از منظر برخی از فیلسوفان دین مورد تردید قرار داده است. به نظر منتقدان، لازمه خیرخواهی محض این است که تصمیم الهی در خصوص تحقق یا عدم تحقق حوادث جهان مطابق میزان خیریت و مصلحت موجود در آنها تعین یابد، نه بر اساس دعا و درخواست بندگان،…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
بررسی تأثیر معرفتشناختی نظریۀ «تسرّیِ عملگروانه» بر استدلال تجربۀ دینی
ریچارد سویینبرن، فیلسوف معاصر انگلیسی، بر این باور است که تجربههای دینی میتوانند شواهدی معتبر بر اثبات وجود خداوند باشند. وی در این زمینه، بهطور خاص بر اصل «آسانباوری» تأکید میکند. بر اساس این اصل، اگر فردی تجربهای از حضور خداوند داشته باشد، آن تجربه باید معتبر تلقی شود، مگر آنکه دلایلی متقن…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
بررسی استشهاد تفکیک گرایان به آیه 259 سوره بقره بر اثبات معاد بدن عنصری
مسئله معاد، یکی از پایههای بنیادین جهان بینی اسلامی است. در مورد اقسام معاد و کیفیت آن، تفاسیر و نظریههای مختلفی وجود دارد. تفکیکگرایان ادعا میکند که آیات و روایات زیادی وجود دارد که هم «نص» و هم «ظاهر» است در این که معاد قرآنی بر معاد جسم عنصری دلالت میکند و مخالفین را به «تأویل گرایی…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
واکنشی صدرایی به ایده بازگشت الهیاتی با تاکید بر مساله فعل خاص الهی
از آنجا که تلاش اندیشمندان حوزه الهیات طبیعت در مساله فاعلیت خاص خداوند، همچنان به ارائه تبیین رضایتبخش توفیق نیافته است، برخی خواستار توجه به عناصر فلسفی الهیات طبیعی شدهاند و ایده بازگشت از الهیات طبیعت به الهیات طبیعی را مد نظر قرار دادهاند. پذیرش نوعی عدم تعین ریشهای در بنیان همه تغییرات…