40 hasil
Menampilkan 1–20 · 0,14 detik · RSS
فرهنگ و ادبیات عامه
ISSN 2345-4466 · Tarbiat Modares University · 40 artikel di indeks
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
حضور ایزدبانوی ناهید در داستانهای ایرانی مشابه با داستان چینیِ Ye Xian (براساس رویکرد تاریخی و جغرافیایی)
«Ye Xian»، نام قهرمان یکی از شاخص‌‌ترین داستانهای چینی است که داستان حول محور جدال نامادری و دخترش با وی می‌‌چرخد. دریافت لباس آبی به‌‌همراه کفش زرین برای شرکت در جشنواره توسط نیروی متافیزیکی که به ازدواج «Ye Xian» با پادشاه منجر میشود، مهم‌ترین تشابه با داستان «سیندرلا» است. علاوه‌‌بر اشتراکات…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
ناگفته‌های داستانِ «ضحاک» به روایت نقالان
از بین همه منابعِ پیش و پس از اسلام که به زندگی و شخصیت ضحاک پرداخته‌اند، مفصّل‌ترین و متنوع‌ترین روایت‌ها، مربوط به روایت‌های نقالانِ شاهنامه است. این روایات اگرچه از نظر ساختار و چارچوبِ کُلّی، دنباله‌رو شاهنامه فردوسی‌اند، ولی در آن‌ها، داستان‌ها و اشاراتی بسیار بدیع و نادر دیده میشود که در…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
رقص قاسم‌آبادی از دیدگاه کارکردگرایی آلن مریام با تأکید بر کارکرد هم‌بستگی اجتماعی
Copyright: © 2025 by the authors. Submitted for possible open access publication under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution (CC BY -NC) license https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). پیوند فرهنگی و زیستی مردان و زنان گیلان با فعالیت‌های شالی‌کاری باعث شده است تا…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
نقد کهن‌الگویی منظومه عامیانۀ «طالب و زهره»
ادبیات، بهویژه ادبیات عامه، بستری مناسب برای ظهور انگاره‌های کهن‌الگویی به شمار می‌رود، زیرا قریب به‌اتفاق افسانه‌ها و داستانهای عامه تا حد زیادی در فعالیت‌های ناخودآگاه جمعی انسان ریشه دارد. نقد کهن‌الگویی، رویکردی تلفیقی و میان‌رشته‌ای است که نشان‌دهنده چگونگی حضور ناخودآگاه جمعی یونگی در آثار…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
هنر ـ صنعت سفال در مَثل‌های مازندرانی (مطالعۀ موردی: بررسی کوزه در ضرب‌المثل‌های مازندرانی)
پیشینۀ هنر ـ صنعت سفالگری در مازندران به هزارۀ هشتم پیش از میلاد میرسد و سطح گستردگی و پراکندگی این فن را میتوان در جایجای این استان مشاهده کرد. کوزه یکی از بایستهترین فراوردههای سفالی است که بیشتر با هدف رفع نیازهای ضروری زندگیِ روزمره تولید و تکثیر میشود. یکی از راههای مطالعۀ فرهنگ…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
تحلیل افسانۀ عربی «میمون باهوش» براساس کهن‌الگوی سفر قهرمان جوزف کمپبل
Copyright: © 2025 by the authors. Submitted for possible open access publication under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution (CC BY -NC) license https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). افسانه‌های عامه همچون هر پدیدۀ دیگری، از روان و اندیشۀ سازندگان آن نشئت گرفته است؛…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
تحلیل آرکه‌تایپی قصۀ «ملک ابراهیم و دختران پاشاه مصر»
قصههای پریان به‌عنوان بخش بزرگی از ادبیات روایی و شفاهی عامه، سرشار از رمز و رازهای نمادین هستند. کشف این رمز و رازها ما را به جهان بزرگ درون انسان، هدایت میکند. این مقاله بر آن است تا با روش توصیفی ـ تحلیلی، نقشها، نشانهها و رویدادهای نمادینِ قصۀ پریانِ «ملکابراهیم و دختران پادشاه مصر» از…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
طبقه‌بندی انواع خواستگاری در منظومه‌های عاشقانۀ فارسی
یکی از مهم‌ترین انواع شعر غنایی در سنت ادب فارسی، منظومة عاشقانه است. داستانهای عاشقانه به‌عنوان قصه‌هایی که بستر روایی مشابهی دارند عموماً دارای بن‌مایه‌ها و عناصر همانندی هستند. این روایت‌ها برآمده از روابط میان دو قطب اصلی، یعنی عاشق و معشوق‌اند و تحلیل تعاملات میان این دو سویه، ابزار مناسبی…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
بررسی محتوای شعری و ساختار موسیقیایی در ترانه‌های شادی قوم بختیاری ( دوالالی)
دُوالالی ترانه‌های شادی قوم بختیاری‌اند که زنان و دختران در آیین‌های ازدواج آن‌ها را می‌خوانند؛ ترانه‌هایی برای ابراز احساسات جمعی که باورها و ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی این مردمان را بازتاب می‌دهند. ساختار موسیقایی دوالالی بر مبنای تکرار، تک‌خوانی و همسرایی است. آن‌ها زبانی ساده و صمیمی داشته و…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
بررسی کهن‌الگوی آب در داستانهای عامیانه لرستان
آب به سبب ویژگی هایی چون جان بخشی، پاک‌کنندگی و مینوی بودن، داشتن پیوند تنگاتنگ با زمین، آبادی، زندگی و تمدن در بیشتر تمدن های کهن جنبه ای مینوی و اسطورهای یافته است. از آنجا که در بسیاری از داستان های کهن و عامیانة ایرانی نیز اسطورة آب نمودی آشکار دارد، جستار پیش رو در پی یافتن پاسخ این…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
نقد دو رسالۀ «تأدیب‌النسوان» و «معایبالرجال» با رویکرد زبانی لیکاف
بسیاری از زبان‌شناسان اجتماعی با بررسی رابطۀ زبان و جنسیت، بر این باورند زنان به‌دلیل جایگاه اجتماعی فروتری که نسبت به مردان دارند، اقتدارپذیرند و از زبانی با ویژگی‌های مخصوص استفاده میکنند که متناسب با جایگاه فرودست آن‌ها در جامعه است. دو رسالۀ تأدیب‌النسوان و معایبالرجال نمونه‌ای از نخستین…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
نزاع آیینی مرگ و زندگی و بازتاب نمادین آن در افسانه های جادویی ایرانی
افسانه‌های جادویی ایرانی بازتابی نمادین از نبرد میان خیر و شر و به بیان اسطورهای اهورا و اهریمن هستند. این افسانه‌ها در ساختار و محتوا بازنمایانندۀ نزاعی آیینی و هستی شناختی‌اند که از آغاز آفرینش تا پایان آن امتداد دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نمادهای مرگ و زندگی در این افسانه‌ها و تبیین نسبت…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
بررسی زائوم و انواع آن در ترانه‌بازی‌های استان فارس
این پژوهش با هدف بررسی مفهوم زائوم و تجلی آن در ترانه‌بازی‌های استان فارس انجام شده است. زائوم پدیده‌ای زبانی و هنری است که در چارچوب نظری، نخستین بار فوتوریست‌ها آن را مطرح کردند و از آنجایی‌که سخن از موسیقی و شعر بود، یکی از سرچشمه‌های فرمالیسم روسی شد. اگر زنجیره‌ای از آواها کلمه‌ای بسازند که…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
تحلیل محتوایی لالایی های کرمانجی (مطالعۀ موردی 40 لالایی)
از آنجایی که لالایی ها به‌عنوان بخشی از ادبیات عامه حاوی روایت ها، مسائل مذهبی، اجتماعی، فرهنگی و ... هستند، در پژوهش حاضر به دنبال بازیابی مسائل اجتماعی، تاریخی، فرهنگی و ... منعکس شده در لالایی‌های کرمانجی هستیم. هدف از این جستار، معرفی و تحلیل محتوایی چهل لالایی کرمانجی است. با توجه به اینکه…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
شغال، شکار یا شکال (تصحیح واژه‌ای از بوستان سعدی در پرتو فرهنگ عامۀ جغرافیای جنوب)
شعر سعدی نمونۀ اعلای فصاحت و بلاغت است؛ ساختاری منظم که اجزای آن به صورت کاملاً منسجم و دقیق در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. این چینش منظم و به‌هم پیوستگی دقیق اجزا، به نحوی است که ایرادات احتمالی عموماً برآمده از عوامل بیرون از کلام سعدی مثل لغزش‌ها و دستکاری‌های کاتبان و شارحان، به وضوح برای مخاطب…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
مطالعه مردم‌شناختی فرهنگ عامه در شکل‌گیری انگاره تقدیرگرا در قوم ترکمن و نقش آن در پیشگیری و درمان بیماری‌ها
موضوع سلامت و حفظ آن از نیازهای اساسی جوامع انسانی است که با مسئلۀ فرهنگ ارتباط مستقیم دارد. جامعۀ مورد مطالعۀ این پژوهش دارای ریسک سرطان بالا نسبت به سطح استاندارد جهانی است. مطالعۀ نظام باورها در جامعۀ مورد مطالعه تبیین‌گر باورهایی است که وفق آن انگاره‌ها و رفتارها، در افزایش ریسک بیماری مؤثر…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
بررسی تطبیقی کهن الگوی «عیار» در داستانهای کوراوغلی و رابین هود
کهن‌الگوی قهرمانی که در برابر ظلم و ستم قد علم کرده و با ایستادن در برابر فئودال‌ها و حاکمان ظالم، یاریگر طبقۀ فرودست جامعه و دادخواهان بوده است، در تمام جوامع دیده میشود. این عده که از ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪان دزدی ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و به فقرا ﻣﻲﺑﺨﺸﻴﺪﻧﺪ در ایران دورۀ ساسانیان «اﺷﻜﻮﻫﺎن» و ﻧﻴﺰ «ﻋﻴﺎران» ﻳﺎ «اﻳﺎران» ﺑﻮدﻧﺪ که…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
واکاوی پدیدۀ سنگ باران زا و آیین ها و باورهای مرتبط با آن در عجایب نامه ها و متون کهن ادب فارسی
در اساطیر و فرهنگ عامه آداب و رسوم گوناگونی با موضوع تصرف در طبیعت و ایجاد باران و برف و تگرگ یا دفع آن وجود داشته است. در این آیین‌ها با استفاده از اجسامی خاص، انجام اعمالی ویژه و خواندن افسون، در طبیعت و هوا تصرف می‌شد. یکی از مهم‌ترین نمودهای این امر، استفاده از حجرالمطر برای ایجاد برف و باران…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
ارزیابی استعارههای مفهومی زنان در اصطلاحات عامیانۀ فارسی
استعارۀ مفهومی مبحثی نوین در زبانشناسی شناختی است که از زمان معرفی آن از سوی لیکاف و جانسون (1980) تاکنون پژوهشگران فراوانی را به خود جذب کرده است. استعارههای مفهومی ناظر بر جوانب مختلف زندگی انسان هستند و بر فرهنگ و عملکرد افراد تأثیر میگذارند. اصطلاحات عامیانۀ هر زبانی بخشی پرکاربرد و غنی در…
-
Artikel Jurnal Teks lengkap
مجلس گردانی رزم در نقالی: مطالعۀ تطبیقی معرکه آرایی مرشد سعیدی و مرشد ترابی از صحنۀ کشتی دوم رستم و سهراب
از مهم‌ترین صحنه های نقل رزمی، کشتی دوم رستم و سهراب، معروف به مجلس «سهراب کشی» است. نقالان می کوشند بهترین اجرای خود را از این صحنه به نمایش درآورند. پرسش اینجاست چگونه معنا در مجلس نقل ساخته می شود؟ و چگونه نقالان اجرای خود از این فراز داستان را نسبت به یکدیگر متمایز می سازند؟ نظر به اهمیت…